การทำกระดาษ คือกระบวนการแปรรูปเส้นใยเซลลูโลสจากพืชหรือเศษกระดาษรีไซเคิลให้กลายเป็นแผ่น โดยหลักการสำคัญคือการแยกเส้นใยออกมาผสมกับน้ำ แล้วกรองเอาน้ำออกเพื่อให้เส้นใยสานตัวกันเป็นแผ่นหนาตามต้องการ ซึ่งปัจจุบันมีทั้ง การผลิตในระดับอุตสาหกรรม ด้วยเครื่องจักรขนาดใหญ่ และ การทำกระดาษทำมือ (DIY) ที่เป็นงานคราฟต์ทำเองได้ง่าย ๆ ที่บ้านครับ [1, 2, 3, 4]
🏭 1. ขั้นตอนการผลิตกระดาษในระบบอุตสาหกรรม
กระบวนการผลิตกระดาษจากไม้ (เช่น ไม้ยูคาลิปตัส หรือไม้สน) ในโรงงาน มี 4 ขั้นตอนหลักดังนี้ครับ: [1, 2]
- การทำเยื่อกระดาษ (Pulping): นำท่อนไม้มาปอกเปลือกและสับเป็นชิ้นเล็ก ๆ จากนั้นนำไปต้มร่วมกับสารเคมีเพื่อแยกเส้นใยเซลลูโลสออกจาก “ลิกนิน” (สารที่ทำให้เนื้อไม้แข็ง) [1, 2, 3]
- การฟอกขาวและเตรียมน้ำเยื่อ (Bleaching & Stock Preparation): นำเยื่อไม้ที่ได้ไปฟอกขาว จากนั้นนำไปบดในถังผสมร่วมกับน้ำ สารเติมแต่ง และสารเคมีต่าง ๆ (เช่น ไททาเนียมไดออกไซด์ เพื่อเพิ่มความทึบแสงและขาวเนียน) [1, 2, 3]
- การขึ้นรูปแผ่นกระดาษ (Papermaking): ฉีดน้ำเยื่อที่เจือจางลงบนสายพานตะแกรงที่กำลังเคลื่อนที่อย่างรวดเร็ว น้ำส่วนเกินจะถูกดูดและกรองออกไป เหลือเพียงแผ่นเส้นใยที่สานกัน [1, 2, 3]
- การรีดและอบแห้ง (Pressing & Drying): แผ่นกระดาษเปียกจะถูกส่งผ่านลูกกลิ้งขนาดใหญ่เพื่อรีดน้ำออกเพิ่ม และวิ่งผ่านกระบอกอบความร้อนเพื่อให้แห้งสนิท ก่อนจะม้วนเก็บเป็นม้วนกระดาษขนาดใหญ่ [1]
🏡 2. วิธีทำกระดาษรีไซเคิลใช้เองที่บ้าน (Handmade DIY)
หากคุณต้องการทำกระดาษใช้เองในเชิงสร้างสรรค์หรือกิจกรรมเวิร์กชอป สามารถใช้เศษกระดาษเหลือใช้ (เช่น กระดาษสมุด, กระดาษเอกสารที่ไม่ใช้แล้ว) มาทำได้ตามวิธีของบล็อก Woodlark Blog ดังนี้ครับ: [1, 2, 3]
- เตรียมเยื่อ: ฉีกเศษกระดาษเป็นชิ้นเล็ก ๆ แช่น้ำทิ้งไว้ 1–2 ชั่วโมงจนนุ่ม จากนั้นนำไปใส่เครื่องปั่น เติมน้ำให้ท่วม แล้วปั่นจนละเอียดเป็นเนื้อเดียวกัน
- ผสมน้ำ: เทเยื่อกระดาษที่ปั่นแล้วลงในอ่างหรือกระบะแบนที่มีขนาดใหญ่กว่าตะแกรงร่อน แล้วกวนให้เยื่อกระจายตัวทั่วในน้ำ
- ช้อนเยื่อ: ใช้ตะแกรงมุ้งลวด (หรือกรอบตะแกรง DIY) จุ่มลงไปในอ่างแล้วช้อนขึ้นมาตรง ๆ เพื่อให้เนื้อเยื่อค้างอยู่บนตะแกรงอย่างสม่ำเสมอ
- ตากแห้ง: นำผ้าฝ้ายหรือคว่ำแผ่นตะแกรงลงบนผ้า ฟองน้ำซับน้ำส่วนเกินออกให้มากที่สุด แล้วลอกแผ่นกระดาษไปผึ่งแดดหรือปล่อยให้แห้งสนิท [1, 2, 3, 4]
